Latest News
नंदादीप नेत्रालय सांगली मध्ये भारतातील पहिली व्हर्च्युअल रियालिटी हेडसेट साहाय्याने डोळ्यांची यशस्वी शस्त्रक्रिया
नंदादीप नेत्रालय सांगली मध्ये भारतातील पहिली व्हर्च्युअल रियालिटी हेडसेट साहाय्याने डोळ्यांची यशस्वी शस्त्रक्रिया
आधुनिक व्हर्च्युअल रियालिटी तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने नेत्रशस्त्रक्रियेमध्ये अचूकता, सुरक्षितता आणि प्रशिक्षणाला नवी दिशा
व्हर्च्युअल रियालिटीमुळे नेत्रशस्त्रक्रियेत
अचूकता, सुरक्षितता आणि प्रशिक्षणाला नवी दिशा
सांगली : 29 मे 2026,
सांगलीतील नंदादीप नेत्रालय येथे व्हर्च्युअल रिॲलिटी (व्हीआर) हेडसेटच्या साहाय्याने भारतातील पहिली नेत्र शस्त्रक्रिया यशस्वीरित्या पार पाडून एक ऐतिहासिक राष्ट्रीय टप्पा गाठला आहे. ही प्रक्रिया नंदादीप नेत्रालयचे वैद्यकीय डायरेक्टर डॉ. सौरभ पटवर्धन यांच्या नेतृत्वाखाली पार पडली, ज्यामुळे भारतातील नेत्र शस्त्रक्रियेमध्ये इमर्सिव्ह तंत्रज्ञानाच्या एकत्रीकरणात एक महत्त्वपूर्ण प्रगती झाली आहे.
भारत देशातील नेत्रचिकित्सा क्षेत्रात हा एक महत्वाचा आणि ऐतिहासिक क्षण ठरला आणि सांगली शहराच्या नावलौकिकतेत यामुळे आणखी एक मानाचा तुरा समाविष्ट झाला.
या अभूतपूर्व शस्त्रक्रियेमध्ये, नाजूक सूक्ष्म-शस्त्रक्रियेदरम्यान वर्धित (enhanced) व्हिज्युअलायझेशन, रिअल-टाइम ॲनाटॉमिकल ओव्हरलेज आणि सुधारित डेप्थ पर्सेप्शन प्रदान करण्यासाठी मेडिकल-ग्रेड व्हीआर हेडसेटचा वापर करण्यात आला.
ही शस्त्रक्रिया कोणत्याही तात्काळ गुंतागुंतीशिवाय यशस्वीरित्या पूर्ण झाली आणि रुग्ण शस्त्रक्रियेनंतरच्या नियमित देखभालीखाली चांगल्या प्रकारे बरा होत आहे.
फायदे | परिणाम |
- वैयक्तिक 3D व्हिज्युअलायझेशन: VR शस्त्रक्रिया करणाऱ्या डॉक्टरांना शस्त्रक्रियेपूर्वी रुग्णाच्या डोळ्यांची विशिष्ट रचना 3D मध्ये पाहण्याची क्षमता प्रदान करते, ज्यामुळे शस्त्रक्रियेपूर्वीचे सविस्तर नियोजन करण्यास आणि जोखीम कमी करण्यास मदत होते.
- शस्त्रक्रियेची सर्वोच्च अचूकता मोठे आणि सुस्पष्ट दृश्यांकना मुळे सानुकूलित आच्छादनांसह (overlays), त्रिमितीय (stereoscopic), स्पष्टतेमुळे शस्त्रक्रियेतील अचूकता सुधारतात.
- रिअल-टाइम मार्गदर्शनात महत्त्वाचा डेटा, इमेजिंग आणि शरीराशी संबंधित माहिती सर्जनला व्हर्च्युअल स्क्रीनवर दिसते. हा हेडसेट 3D प्रतिमा, बायोमेट्री आणि डेप्थ मॅप्स थेट दृष्टीसमोर दाखवतो.
- रुग्ण सुरक्षा: शस्त्रक्रियेचा वेळ कमी होण्याची आणि शास्त्रक्रियेची अचूकता वाढण्यास मदत होते, त्यामुळे रुग्णाची रिकव्हरी जलद होते.
- एर्गोनॉमिक्स आणि कार्यक्षमतेमुळे पारंपरिक मायक्रोस्कोपमुळे मानेवर येणारा ताण कमी होतो आणि शल्यचिकित्सकांना रुग्णावरून नजर न हटवता महत्त्वाचा डेटा मिळतो.
- निर्जंतुकीकरण: हावभावांवर आधारित नियंत्रणे शल्यचिकित्सकांना निर्जंतुक क्षेत्राशी तडजोड न करता शस्त्रक्रियेदरम्यान प्रतिमांमध्ये बदल करण्याची परवानगी देतात.
- प्रशिक्षण आणि सहयोग प्रशिक्षणार्थींना दूरस्थपणे पाहण्याची आणि थेट दूरस्थ पर्यवेक्षणाची (live remote proctoring) सोय देते.
- सुधारित रुग्ण संमती: शल्यचिकित्सक रुग्णांना त्यांच्या नियोजित शस्त्रक्रियेच्या इमर्सिव्ह VR सिम्युलेशनद्वारे मार्गदर्शन करू शकतात, ज्यामुळे त्यांना प्रक्रिया पूर्णपणे पाहण्यास, तिचे टप्पे समजण्यास आणि माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास मदत होते.
- शस्त्रक्रियेनंतरचे पुनर्वसन: शस्त्रक्रिया कक्षाबाहेर, ॲम्ब्लायोपिया (आळशी डोळा) सारख्या स्थितींवर उपचार करण्यासाठी, दृष्टीक्षेत्रातील दोष सुधारण्यासाठी आणि स्थानिक उपचारांदरम्यान आकर्षक, औषधविरहित वेदना व्यवस्थापन पर्याय म्हणूनही विशेष व्हीआर हेडसेटचा वापर केला जात आहे.
मनोगत
या यशस्वी प्रयोगावर डॉ. सौरभ पटवर्धन*, वैद्यकीय संचालक, नंदादीप नेत्रालय, म्हणाले:
“हे तंत्रज्ञान शस्त्रक्रियेदरम्यानच्या महत्त्वाच्या क्षणी आमची दृष्टी आणि निर्णयक्षमता वाढवते, हे शस्त्रक्रियेच्या कौशल्याला पर्याय नाही, तर अचूकता आणि प्रशिक्षण वाढवणारे एक शक्तिशाली साधन आहे. सांगलीतील आमच्या केंद्रातून हे नवसंशोधन भारतात आणताना आम्हाला अभिमान वाटतो.”
पुढील वाटचाल
नंदादीप नेत्र रुग्णालयाची पुढील योजना आहे:
– व्हीआरच्या (VR) प्रभावाचे मूल्यांकन करण्यासाठी शस्त्रक्रियेची आकडेवारी आणि रुग्णांच्या परिणामांचे पद्धतशीरपणे संकलन करणे.
– शस्त्रक्रिया सिम्युलेशनसाठी निवासी आणि फेलो प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये व्हीआरचा समावेश करणे.
– गुंतागुंतीच्या मोतीबिंदू, व्हिट्रिओरेटिनल आणि कॉर्नियल शस्त्रक्रियांसाठी व्हीआर-सहाय्यित प्रक्रियांचा विस्तार करणे.
राष्ट्रीय महत्त्व
जगभरातील अनेक केंद्रांनी शस्त्रक्रियेमध्ये ऑगमेंटेड आणि व्हर्च्युअल रिॲलिटीचे प्रयोग केले असले तरी, नंदादीप नेत्र रुग्णालयाची प्रक्रिया ही *भारतातील पहिली डॉक्युमेंटेड व्हीआर हेडसेट-सहाय्यित नेत्र शस्त्रक्रिया ठरली आहे. या महत्त्वपूर्ण टप्प्यामुळे देशभरातील नेत्ररोग केंद्रांमध्ये, विशेषतः उपविशेषज्ञ सेवा आणि शस्त्रक्रिया शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या केंद्रांमध्ये, इमर्सिव्ह तंत्रज्ञानाचा व्यापक स्वीकार करण्यास प्रोत्साहन मिळण्याची अपेक्षा आहे.
नंदादीप नेत्रालयाबद्दल
महाराष्ट्रातील सांगली येथे स्थित नंदादीप नेत्रालय, जागतिक दर्जाच्या नेत्रसेवा प्रदान करण्यासाठी समर्पित एक अग्रगण्य नेत्रसेवा केंद्र आहे. डॉ. सौरभ पटवर्धन यांच्या नेतृत्वाखाली, हे रुग्णालय रुग्णांना लाभ देणाऱ्या आणि नेत्ररोग तज्ञांच्या पुढील पिढीला प्रशिक्षित करणाऱ्या प्रगत उपचारांमध्ये आणि पुरावा-आधारित नवकल्पनांचा अवलंब करण्यात सातत्याने अग्रेसर आहे.
गेली 45 वर्षे नेत्रचिकित्सा क्षेत्रात अग्रेसर असलेल्या नंदादीप नेत्रालय सांगलीमध्ये सतत आधुनिक आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या उपचार पद्धतीचा वापर करून सर्वसामान्य रुग्णांना सेवा देण्याचे सातत्याने प्रयत्न केले जात आहे, याचेच एक उदाहरण म्हणून दिनांक 29 मे रोजी नंदादीप नेत्रालयात भारतातील सर्वात प्रथम व्हर्च्युअल रियालिटी हेडसेट सारख्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या आणि अगदी प्रभावी तंत्रज्ञानाचा वापर करून डोळ्यांची यशस्वी शस्त्रक्रिया पार पाडण्यात आली, यामुळे डॉ. सौरभ पटवर्धन आणि नंदादीप नेत्रालयचे देशभरातून कौतुक होत आहे.